Với chủ đề “Chung tay sàng lọc phát hiện sớm Thalassemia, không để ai bị bỏ lại phía sau”, Ngày Thalassemia Thế giới năm 2026 là lời kêu gọi mạnh mẽ gửi tới mỗi cá nhân và toàn xã hội trong việc chủ động kiểm soát căn bệnh tan máu bẩm sinh, vì một thế hệ tương lai khỏe mạnh.
Thalassemia (tan máu bẩm sinh) không chỉ là một bệnh lý huyết học đơn thuần mà còn là một thách thức lớn đối với chất lượng dân số và sự phát triển bền vững của đất nước. Đây là căn bệnh di truyền nguy hiểm, gây ra những hệ lụy nghiêm trọng cho sức khỏe, đòi hỏi quá trình điều trị suốt đời bằng truyền máu và thải sắt, gây gánh nặng kinh tế khổng lồ cho gia đình và xã hội.
Việt Nam hiện có khoảng 14 triệu người mang gen bệnh Thalassemia, chiếm hơn 13% dân số và phân bố rộng khắp ở cả 34 tỉnh thành cùng tất cả 54 dân tộc. Đáng chú ý, số trẻ sinh ra mắc bệnh mỗi năm tăng khoảng 8.000 trẻ, trong đó có 2.000 trường hợp thể nặng cần điều trị suốt đời, mỗi năm còn có khoảng 800 thai nhi tử vong do phù thai. Gánh nặng tài chính lớn khi chi phí điều trị cho một bệnh nhân thể nặng đến năm 30 tuổi tốn khoảng 3 tỷ đồng, và cả nước cần trên 2.000 tỷ đồng mỗi năm chỉ để duy trì mức điều trị tối thiểu. Nhu cầu về nguồn lực y tế cũng rất lớn khi bệnh nhân Thalassemia tiêu thụ khoảng 500.000 đơn vị máu an toàn hằng năm, tương đương một phần ba tổng lượng máu hiến toàn quốc. Những số liệu này cùng với thực trạng 67,5% bệnh nhi bị quá tải sắt nặng đã nhấn mạnh tính cấp thiết của việc sàng lọc trước khi kết hôn để ngăn chặn hệ lụy bền vững cho xã hội.
Chủ đề năm 2026: “Chung tay sàng lọc phát hiện sớm Thalassemia, không để ai bị bỏ lại phía sau” không chỉ là một khẩu hiệu truyền thông mà còn là một cam kết về quyền bình đẳng trong chăm sóc sức khỏe.
Thông điệp này nhấn mạnh rằng, mọi cá nhân, đặc biệt là thanh niên nam, nữ sắp kết hôn, đều có quyền được tư vấn và tầm soát để biết tình trạng gen của mình. Việc phòng bệnh không chỉ bảo vệ hạnh phúc từng gia đình mà còn trực tiếp nâng cao chất lượng giống nòi và tương lai quốc gia. Các hoạt động truyền thông và dịch vụ y tế cần hướng tới mọi tầng lớp nhân dân, đặc biệt là vùng sâu, vùng xa, nơi có tỷ lệ hôn nhân cận huyết thống còn cao.
Các nguồn tài liệu từ Bộ Y tế và Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương chỉ rõ hai "thời điểm vàng" để can thiệp:
1. Tư vấn và khám sức khỏe trước khi kết hôn: Giúp các cặp đôi chủ động tầm soát các bệnh di truyền, ngăn chặn nguy cơ hai người cùng mang gen bệnh kết hôn và sinh con mắc bệnh.
2. Sàng lọc trước sinh và sơ sinh: Thực hiện theo danh mục quy định của Bộ Y tế để chẩn đoán sớm và có hướng xử lý kịp thời, hạn chế tối đa việc sinh ra trẻ mắc bệnh thể nặng.
Đây là những giải pháp kỹ thuật hiệu quả nhất để giảm số ca mắc mới, từ đó giảm tải áp lực cho hệ thống y tế và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người dân.
Hướng dẫn xét nghiệm gen tan máu bẩm sinh (https://vienhuyethoc.vn)
Công tác phòng chống Thalassemia năm 2026 được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, đòi hỏi sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và ý thức tự giác của mỗi công dân. Đối với cá nhân và gia đình, việc tham gia sàng lọc vừa là quyền lợi, vừa là trách nhiệm đối với con cái và dòng tộc. Mỗi người cần chủ động tìm hiểu kiến thức, nói không với hôn nhân cận huyết thống - một trong những nguyên nhân chính làm gia tăng tỷ lệ mắc bệnh. Đối với xã hội, cần đẩy mạnh tuyên truyền, vận động nhằm nâng cao nhận thức, chuyển đổi hành vi. Các cấp ủy Đảng, chính quyền cần đưa nội dung này vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương, đảm bảo mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận dịch vụ tư vấn và sàng lọc chất lượng.
Cuộc hành trình "không để ai bị bỏ lại phía sau" trong cuộc chiến với Thalassemia chỉ có thể thành công khi có sự chung tay của toàn xã hội. Hãy hành động ngay hôm nay vì một Việt Nam khỏe mạnh và phồn vinh!
Thông điệp truyền thông Ngày Thalassemia Thế giới 8/5/2026 của Cục Dân số (Công văn số 545/CDS-PCTT):
- Hãy tích cực tham gia phòng bệnh tan máu bẩm sinh vì chất lượng giống nòi và tương lai đất nước.
- Chung tay phòng bệnh tan máu bẩm sinh - để có gia đình mạnh khỏe, hạnh phúc.
- Phòng bệnh tan máu bẩm sinh là trách nhiệm của mỗi cá nhân, gia đình và toàn xã hội.
- Tham gia phòng bệnh tan máu bẩm sinh vừa là quyền lợi, vừa là trách nhiệm của mỗi người.
- Hãy cùng nhau hành động ngay hôm nay để xây dựng một thế hệ tương lai khỏe mạnh, góp phần vào sự phát triển bền vững của quốc gia!
Thu Hà